>
Koşuyolu Mah. Koşuyolu Cad. 45/1 Kadıköy/İSTANBUL
+902163474040
info@humacetinkaya.av.tr

Kıdem Tazminatı

Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı, iş sözleşmesi İş Kanunu‘nda öngörülen şekillerde sona eren ve yine Kanun’da öngörülen kıdeme sahip olan işçiye, işveren tarafından ödenmesi gereken bir miktar paradır.

Kıdem tazminatı şartları

  • En az 1 yıllık kıdeme sahip olmak
  • 4857 sayılı İş Kanunu’na göre işçi olmak
  • İş sözleşmesinin;
    • İşveren tarafından, işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı dışındaki sebeplerle feshedilmesi
    • İşçi tarafından haklı nedenle feshedilmesi
    • Muvazzaf askerlik nedeniyle feshedilmesi
    • Emeklilik veya toptan ödeme almak amacıyla feshedilmesi
    • Kadın işçi tarafından evlilik nedeniyle feshedilmesi

İkale

İkale, işçi ile işverenin aralarında anlaşarak iş sözleşmesini sona erdirmesidir. İkale sözleşmesi “fesih” anlamına gelmemekte olup, işverenin işçisini, ikalenin hukuki sonuçları konusunda bilgilendirmesi ve işçiye “makul yarar” sağlaması gerekmektedir. İşçiye sağlanan makul yarar, işçiye ek ödeme yapılarak sağlanmakta ve bu ödemenin yapıldığı durumlarda ikalenin, fesihten doğan hakların bertaraf edilmesi amacıyla yapılmadığı kabul edilmektedir. İş sözleşmesinin ikale ile sona ermesi halinde işçi, kıdem tazminatına hak kazanamaz.

İkale, işçinin işe iade davasını açmaya yönelik olarak yapılmışsa, feshin işveren tarafından yapıldığı kabul edilir. İkalenin geçerliliği hususunda şüphe varsa, bu şüphenin işçi lehine yorumlanacağı Yargıtay kararlarında belirtilmiştir.

İşe iade davası hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayarak ilgili makaleyi okumanızı tavsiye ederiz.

İşveren tarafından sağlık nedenleriyle fesih

İşçinin kendi kastıyla veya kendi sebep olmasıyla bir hastalığa yakalanması veya engelli hale gelmesi durumunda, ardı ardına üç iş günü devamsız olması veya devamsızlığın bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi halinde işveren, iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, işverenin haklı fesih hakkının doğması için, işçinin bu hastalığa kendi kastıyla veya alkol düşkünlüğü, derli toplu olmayan yaşantısı sebebi ile yakalanmış olması gerektiğidir.

Diğer yandan işveren, işçinin tedavi edilemeyecek nitelikte bir hastalığa yakalanması, bu hastalık sebebiyle işyerinde çalışmasının sakıncalı olması, bu durumun sağlık kurulu tarafından saptanması halinde de haklı fesih hakkına sahiptir.

İşveren tarafından sağlık nedenleriyle iş sözleşmesi feshedildiğinde işçi, kıdem tazminatı ödemesine hak kazanabilecektir.

İşveren tarafından zorlayıcı nedenlerle fesih

İşveren tarafından zorlayıcı nedenlerle fesih yapılabilmesi için; zorlayıcı nedenin işçinin çevresinde meydana gelmesi, işçiyi bir haftadan fazla süreyle çalışmaktan alıkoyması gerekmektedir. İşveren zorlayıcı nedenle haklı fesih hakkını ancak bir haftalık süre geçtikten sonra kullanabilmektedir. Belirtmek gerekir ki, zorlayıcı nedende işçinin kusuru aranmaz. Bu duruma örnek olarak, deprem nedeniyle ulaşımın kesilmesi, salgın hastalık nedeniyle bölge dışına çıkışların yasaklanması gösterilebilir. Belirtilen süre içerisinde işçinin iş sözleşmesi askıda olup, işveren tarafından işçiye, her gün için yarım ücret ödenmesi gerekmektedir. İşçi, zorlayıcı nedenlerle iş sözleşmesi feshedildiğinde kıdem tazminatına hak kazanmaktadır.

İşçinin tutuklanması nedeniyle fesih

İşveren iş sözleşmesini, işçinin tutuklanması veya gözaltına alınması halinde, bu sebeple devamsızlığı, bildirim sürelerini aştığı takdirde haklı nedenle feshetme hakkına sahiptir. Bu süreler; işi altı aydan az sürmüş olan işçi için iki hafta, işi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için dört hafta, işi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, altı hafta sonra, işi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, sekiz haftadır. Belirtilen süreler içerisinde işçinin iş sözleşmesi askıdadır. İşçi, bu nedenle iş sözleşmesi feshedildiğinde kıdem tazminatına hak kazanmaktadır.

İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih

  • İşçinin işvereni, iş sözleşmesi yapılması sırasında, iş için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde, bulunduğunu ileri sürerek yanıltması,
  • İşçinin işveren veya işverenin ailesi hakkında şeref ve namusa dokunacak sözler söylemesi veya bu minvalde davranışlarda bulunması yahut bu kişiler hakkında asılsız isnat ve ihbarlarda bulunması,
  • İşçinin başka bir işçiye cinsel tacizde bulunması,
  • İşçinin işveren veya işverenin ailesine veya başka bir işçiye sataşması, işyerine sarhoş gelmesi veya işyerinde uyuşturucu madde ya da alkol kullanması,
  • İşçinin, hırsızlık, işverenin meslek sırlarını yaymak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışları,
  • İşçinin işyerinde cezası yedi günden fazla hapis olan ve ertelenmeyen bir suç işlemesi,
  • İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir nedene dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki işgünü, yahut bir ayda üç iş günü işine devam etmemesi,
  • İşçinin görevini yerine getirmemesi,
  • İşçinin iş güvenliğini tehlikeye düşürmesi veya işverenin malına zarar vermesi

Yukarıda sayılan hallerde iş sözleşmesi işveren tarafından haklı nedenle derhal feshedilebilecek ve bu durumda işçi, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı veya işsizlik ödeneğine hak kazanamayacaktır.

İşçi tarafından haklı nedenle fesih

  • İşin işçinin sağlığı için tehlikeli olması veya işverenin veya başka bir işçinin bulaşıcı bir hastalığa yakalanması
  • İşverenin işçiyi, iş sözleşmesinin kurulması esnasında, sözleşmenin esaslı noktalarından biri hakkında yanıltması
  • İşverenin şeref ve namusa dokunacak sözleri ve davranışları, cinsel taciz, mobbing
  • İşverenin işçiye veya işçinin aile üyelerinden birine sataşması, onur kırıcı ve asılsız isnat ve ithamlarda bulunması
  • İşçinin diğer bir işçinin cinsel tacizine uğraması ve bu durumu işverene bildirmesine rağmen işveren tarafından gerekli önlemlerin alınmaması
  • İşverenin işçinin ücretini ve ücret eklerini (ikramiye, prim vs.) ödememesi
  • Çalışma koşullarının uygulanmaması

İşçi tarafından zorlayıcı nedenle fesih

İşçi tarafından zorlayıcı nedenlerle fesih yapılabilmesi için; zorlayıcı nedenin işyerinde meydana gelmesi, işçiyi bir haftadan fazla süreyle çalışmaktan alıkoyması gerekmektedir.

Kadın işçi tarafından evlilik nedeniyle fesih

İşyerinde bir yıllık kıdeme sahip olan kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde iş sözleşmesini evlilik nedeniyle feshetme hakkına sahiptir. Bu durumda işçi, kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Bu haktan yararlanabilmek için evliliğin, kadın işçinin ilk evliliği olması gerekmediği gibi, evlilik sebebiyle işten ayrılan kadın işçinin başka bir işyerinde çalışmasında da sakınca bulunmadığı Yargıtay kararlarıyla belirlenmiştir.

Kıdem tazminatı hesaplama

Tazminat hesaplama nasıl yapılır?

Kıdem tazminatı, işçinin işyerinde çalışmaya başladığı tarihten itibaren geçen her tam yıl için işçiye ödenmesi gereken otuz günlük ücret tutarıdır.

Kıdem tazminatı, işçinin son brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Kıdem ve ihbar tazminatlarının belirlenmesinde, asıl ücrete ek olarak ücret ekleri, sosyal yardımlar da hesaba katılır. Örneğin, ikramiye, prim, yemek, yakacak, konut, servis ücreti gibi yardımlar hesaplamaya dahil edilir. Bu noktada önemli olan husus, işçiye sağlanan söz konusu yardımların devamlılık arz etmesidir. Bir kereye mahsus yapılan yardımlar, kıdem tazminatı hesabına dahil edilmez.

… kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında 26 ncı maddenin birinci
fıkras
ında yazılı ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur.”

5773 s. İş Kanunu madde 14/11

Kıdem tazminatı tavanı 2020

01.09.2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararına istinaden yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün 06.07.2020 tarihli Genelgesi uyarınca, Temmuz – Aralık 2020 kıdem tazminatı tavanı 7.117,17 TL’dir.

Kıdem tazminatı zamanaşımı

Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi 5 yıldır.

1475 sayılı İş Kanunu